Deprem Güvenliği Esaslı Yapı Kayıt Düzenlemesi ve Mağduriyetlerin Giderilmesi Talebi

Konu

Bu belge, yapı kayıt alamayan veya daha önce yapı kayıt belgesi almış olmasına rağmen belgesi sonradan iptal edilen vatandaşların mağduriyetlerinin, deprem güvenliği esas alınarak adil, uygulanabilir ve teknik esaslara dayalı bir düzenleme ile giderilmesine yönelik toplu talebi içermektedir.

Gerekçe

Türkiye’nin deprem gerçeği karşısında, yapıların yalnızca ruhsat ve imar statüsüne göre değil, can güvenliği bakımından teknik yeterliliklerine göre de değerlendirilmesi gerekmektedir. Mevcut durumda, bir yandan yapı kayıt kapsamı dışında kaldığı için çözüm bulamayan, diğer yandan da ödeme yapıp belge aldığı halde sonradan iptal işlemleriyle karşı karşıya kalan çok sayıda vatandaş ciddi belirsizlik ve mağduriyet yaşamaktadır.

Kamuya yansıyan örneklerden, geçmiş yıllarda bu konuda TBMM’ye soru önergeleri ve araştırma önergeleri sunulduğu, ancak sorunun kalıcı biçimde çözülemediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle mesele, geçici bir başvuru sorunu değil; teknik, hukuki ve sosyal boyutu olan yapısal bir mağduriyet alanı hâline gelmiştir.

Mevcut sorunun çerçevesi

2018 yılında getirilen yapı kayıt sistemi kapsamında birçok vatandaş, mevzuatın sunduğu imkân çerçevesinde başvuru yapmış, kamuya belirlenen bedelleri ödemiş ve buna dayanarak hukuki bir istikrar beklentisine girmiştir. Ancak süreç içinde bazı belgelerin iptal edilmesi, bazı yapıların tamamen sistem dışında kalması ve deprem güvenliği bakımından nesnel bir ayrım yapılmaması nedeniyle sorun devam etmektedir.

Ayrıca yalnızca büyük yapısal aykırılıklar değil, güvenlik açısından tehlike oluşturmayan bazı küçük imar aykırılıkları veya sınırlı fiziksel farklılıklar sebebiyle de vatandaşların aynı mağduriyet alanına sürüklendiği görülmektedir. Bu nedenle çözüm yaklaşımı, yalnızca ağır riskli yapılar ile güvenlik bakımından sakınca oluşturmayan daha sınırlı aykırılıkları aynı kategoride değerlendirmemelidir.

Temel tespitler

• Yapı kayıt belgesi almış ve bedel ödemiş vatandaşların bir kısmı sonradan iptal işlemleriyle karşılaşmıştır.
• Deprem açısından güvenli olabilecek bazı yapılar, yalnızca imar aykırılığı gerekçesiyle sistem dışında kalmıştır.
• Can güvenliği bakımından tehlike oluşturmayan küçük aykırılıkların da zaman zaman ağır riskli yapılarla aynı çerçevede değerlendirildiği görülmektedir.
• Riskli yapılar ile teknik olarak güvenli yapılar arasında adil ve bilimsel bir ayrım yapılmasına ihtiyaç vardır.
• Mevcut belirsizlik, vatandaş açısından hem ekonomik hem de sosyal güvenlik sorunu doğurmaktadır.

Talepler

• Kaçak veya imar aykırılığı bulunan yapılar için bağımsız ve teknik esaslı deprem dayanıklılık incelemesi yapılmalıdır.
• Deprem bakımından güvenli olduğu tespit edilen yapılara yapı kayıt hakkı tanınmalıdır.
• Can güvenliği ve deprem güvenliği bakımından sakınca oluşturmayan sınırlı veya küçük aykırılıkların da bu değerlendirme çerçevesinde ele alınması sağlanmalıdır.
• Daha önce yapı kayıt belgesi almış ve gerekli ödemeleri yapmış olmasına rağmen sonradan belgesi iptal edilen vatandaşların mağduriyeti giderilmelidir.
• Deprem açısından riskli olduğu belirlenen yapılar zorunlu dönüşüm politikaları içinde ele alınmalıdır.
• Yeni düzenleme, vatandaş mağduriyetini azaltırken can güvenliğini ve şehircilik disiplinini birlikte gözetmelidir.

Sonuç ve istem

Aşağıda imzası bulunan destekçiler olarak; deprem güvenliğini esas alan, kazanılmış hak tartışmalarını dikkate alan, riskli yapılar ile güvenlik bakımından sakınca oluşturmayan daha sınırlı aykırılıkları birbirinden ayıran ve yapı kayıt mağduriyetlerini kalıcı biçimde çözmeyi amaçlayan yeni bir idari ve yasal düzenleme yapılmasını saygıyla arz ve talep ediyoruz.